Tại xã Nghĩa An, Thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái (nay là phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai) đang duy trì hoạt động của một mô hình tái hòa nhập cộng đồng với tên gọi "Quả trứng vàng" với ý nghĩa biểu trưng cho lợi ích lâu dài và bền vững mà mô hình dành cho những người hoàn lương ở nơi đây. Mô hình đã tạo lối đi cho những người từng vấp ngã quay trở lại với xã hội một cách đàng hoàng, tự tin, như trường hợp anh Nguyễn Văn Nam sau khi chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương, được mô hình giới thiệu cho vay vốn từ ngân hàng chính sách xã hội để phát triển kinh tế gia đình, từng bước tạo dựng lại cuộc sống. Anh Nam chia sẻ: "Tôi không nghĩ mình sẽ có ngày hôm nay, ra tù tôi được Ban điều hành mô hình "Quả trứng vàng" động viên, tư vấn và hỗ trợ cho vay vốn từ ngân hàng chính sách xã hội để nuôi lợn, nấu rượu phát triển kinh tế gia đình. Tôi biết ơn chính quyền địa phương, đặc biệt là các đồng chí công an xã đã hết sức giúp đỡ tôi". Không chỉ hỗ trợ về nghề nghiệp, mô hình còn chú trọng đến giáo dục tâm lý, kỹ năng sống, giúp người tái hòa nhập có đủ hành trang để thích nghi với môi trường xã hội, từ đó giảm nguy cơ tái phạm.

Ban Điều hành mô hình "Quả trứng vàng" họp giao ban định kỳ, do đồng chí Trưởng Công an xã chủ trì có sự tham gia của đại diện các ban, ngành, đoàn thể của địa phương

Vợ chồng anh Nguyễn Văn Nam đã sử dụng vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng chính sách xã hội để tạo sinh kế, tự tin làm chủ cuộc sống

Vườn - Rừng Phúc Lợi; tạo nguồn sinh kế cho người hoàn lương.

Xã Phúc Lợi, huyện Lục Yên, mô hình Phát triển kinh tế vườn - rừng gắn với tái hòa nhập cộng đồng đã trở thành điểm sáng trong việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và cảm hóa con người. những người có quá khứ lầm lỗi được giao đất trồng rừng, chăn nuôi, trồng cây ăn quả... Họ không chỉ có thu nhập ổn định mà còn thấy mình có ích, được thừa nhận trong cộng đồng. 

Ban chỉ đạo mô hình tổ chức "Phát triển kinh tế vườn rừng xã Phúc Lợi" thường xuyên tổ chức họp, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm phát triển kinh tế gia đình với các thành viên là người tái hòa nhập cộng đồng của địa phương.

Ban chỉ đạo mô hình đến thăm anh Đặng Văn Sửu, người được hỗ trợ vay vốn trồng rừng Quế.

Đại úy Hoàng Văn Mạnh, trưởng công an xã Phúc Lợi cho biết: "Chúng tôi không kỳ thị mà xem họ như những người thân, bạn bè,giúp đỡ và hướng cho họ làm ăn, chính sự tin tưởng là động lực để họ vươn lên".

Cảm hóa tại cộng đồng - đổi thay từ những điều bình dị

Tại xã Ngũ Chỉ Sơn, thị xã SaPa và xã Mường Hum, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, mô hình "Cảm hóa, giáo dục, giúp đỡ người lầm lỗi tại cộng đồng" đã chứng minh được sức mạnh của tình làng nghĩa xóm trong việc giúp đỡ người tái hòa nhập. Ở đây, mỗi người sau cải tạo được phân công một "người bạn đồng hành" là trưởng thôn, bản, hoặc người uy tín trong cộng đồng. Những buổi sinh hoạt, trò chuyện, hướng dẫn, tư vấn phát triển chăn nuôi, trồng trọt...đã giúp những người tái hòa nhập ở nơi đây xóa bỏ mặc cảm, tái hòa nhập một cách tự nhiên.

Đại diện Ban điều hành mô hình "Cảm hóa, giáo dục người lầm lỗi tại cộng đồng" đến thăm cơ sở nuôi cá tầm của anh Chảo Duẩn Quẩy.

Đại diện Ban điều hành mô hình "Cảm hóa, giáo dục, giúp đỡ người lầm lỗi tại cộng đồng" của xã Mường Hum, huyện Bát Xát, Lào Cai đến thăm, động viên chị Vàng Thị Mẩy, người đang được mô hình quản, giúp đỡ.

Hiệu quả và niềm tin được khơi dậy

 Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh Lào Cai cho biết, tỷ lệ người tái hòa nhập thành công sau 1 năm được hỗ trợ lên trên 90%, số người tái phạm giảm mạnh. Điều đó không chỉ phản ánh hiệu quả của các mô hình, mà còn cho thấy sự thay đổi về nhận thức trong cộng đồng. Đồng thời cũng cho thấy công tác tái hòa nhập cộng đồng không thể thành công nếu thiếu sự chung tay của cả hệ thống chính trị và cộng đồng xã hội. Lào Cai đã và đang xây dựng được những mô hình có tính nhân văn và bền vững, góp phần giữ vững an ninh trật tự và thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội ở địa phương.

Giữa vùng rừng núi Tây bắc, những con người từng sa ngã đang dần tìm lại chính mình. Các mô hình tái hòa nhập cộng đồng đã không chỉ giúp hồi sinh cuộc đời họ, mà còn làm sáng lên tinh thần nhân ái và bao dung trong lòng xã hội. Lào Cai - vùng đất biên cương - đang trở thành biểu tượng cho sự hồi sinh và lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc.   

Thực hiện: Quốc Tuấn